Gedigte/Resensies

bladspieël – Marlise Joubert (Human & Rousseau, 2015)

In bladspieël – die digter se agste digbundel – verken Marlise Joubert in ’n kenmerkend vloeiende styl temas soos verganklikheid en verval, onthou en verewiging, liefde en familieverhoudings, reise en maatskaplike bewuswording, digterskap en die skryfproses. Die digter is intens bewus van die  naderende dood, maar hierdie besef maak die belewenis van die lewe des te meer intens, die verlange om te blý leef des te meer dringend. bladspieël is ’n sensitiewe en sensories bewuste verkenning van die eie psige en belewenisse. Die vroulike ervaringswêreld is ’n belangrike voedingsbodem vir die bundel. Sensoriese gewaarwordinge, asook primordiale prikkels vanuit die onderbewussyn, word op ’n bedrewe wyse tot taal gemaak.

herfs

vandag staan die wolke skeef
druppende kerswas oor die land
ek wil dit nie verloor nie

in die tuin ’n geveg tussen vinke
verwers met kwaste en lere poleer
my mure met die kleur van sand

niks hiervan wil ek opgee nie

hoe laat is die groot verlaat
en sal jy later in jou eensaamheid
alle gedagtes oor ons liefde prysgee

vandag vlam bome herfs teen die berg
alle vensterrame staan oop in die lug
vir die vars vernis om droog te word

ek wil dit nie agterlaat nie

Resensies:

1. Resensie:  bladspieël deur Amanda Lourens (Versindaba, Junie 2015)

2. Resensie: bladspieël deur Tom Gouws (Die Burger, Beeld, Augustus 2015)

3. Resensie: bladspieël deur Philip John (Litnet, 21 Augustus 2015)

Onderhoud met Marlise Joubert oor bladspieël, deur Gisela Ullyatt.

***

 Splintervlerk – Marlise Joubert. Protea Boekhuis, 2011

Marlise Joubert se sewende digbundel handel oor siekte en herstel. In die eerste afdeling, “winterklou”,  word die beklemmende wêreld van die intensiewe sorgeenheid en hospitaalbed uit die perspektief van die pasiënt beskou. Die hulpeloosheid en uitgelewerdheid van iemand wat ‘n ernstige operasie moes ondergaan, neem op aangrypende wyse gestalte in die gedigte. Te midde van pyn bly sy bewus van skoonheid en die nabyheid van die geliefde. In die tweede afdeling, “rugkaatsing” word haar wêreld weer groter soos wat sy herstel; bring sy reise, besoeke en gesprekke in herinnering en tree die verskrikking van siekte en dood verder weg. Die derde afdeling, “dryfgoed”, is ‘n viering van lewe en kunstenaarskap. Die herstelproses word ‘n werklikheid soos wat sy weer begin skryf en skilder. Ander dinge, plekke en mense tree weer toe tot haar beleweniswêreld. Alhoewel die spreker bewus bly van haar kwesbaarheid en die verbygaan van die tyd, bevestig gewone dinge soos kos, wyn en blomme die waarde van die lewe en die liefde:

oudergewoonte

vanaand het ek lief omdat daar wyn is om te drink

vanaand kan ek liefhê omdat ons steeds alles

vir mekaar kan skink en langsaam wis hoeveel sagter

die reën en son in verouderde glase is

“Die spreker se instrument om heelmaking / digterwording daar te stel, is die digterlike woord.  Van meet af aan is hierdie bundel ‘n gestaltegewing van transformasie van die spreker. Met die motto van Thomas wat as roetewyser vir die verse dien, word die leser gekonfronteer met verskeie vorms van verwonding, maar wat in die intiem-liriese styl van die gedigte, uitreik na heelmaking en suiwering. […] Dis mineurpoësie – die ná-dreuning van die verse is eufonies – die liriese kwaliteit van splintervlerk is ‘n amulet teen die angel van  oudword, siekte en verval. Ten spyte van gebrokenheid is daar hoop in die gedigte verwoord. Die gedigtereekse is komposisionele bewys van konstruksie as kognitiewe gegewe om te probeer behou; te bestendig.” (Mathinus Beukes)

Joubert debuteer in 1971 met die digbundel ‘n Boot in die woestyn en volg dit op met Domus (1973), So ver en verder (1976), Ontruiming (1986),  Lyfsange (2001) en passies en passasies (2007). Haar romans sluit in: Klipkus (1978), Oranje Meraai (1996) en Ateljee van glas (2004). Klipkus  het in Nederlands verskyn as Rode Granaat (1981).

Splintervlerk se verse sal tot almal spreek wat ‘n soortgelyke lot deurgemaak het, maar dit gee ook hoop in die nabyheid van geliefdes, bekende dinge en die skeppingsproses. (Protea Boekhuis, 2011, Prys: R140.00 (BTW ingesluit),  ISBN: 978-1-86919-472-7,  Sagteband,  96 pp.)

resensie 1 (Rapport, Boekenuus)        resensie 2 (LitNet)         resensie 3 (Versindaba) resensie 4 (Volksblad)       resensie 5 (Meandermagazine)

Onderhoud met Marlise Joubert oor Splintervlerk. (Versindaba.co.za)

Onderhoud op Meander met Sander de Vaan.

Gedigte uit: Splintervlerk

Eikendal-blues 

 

i

die herfsoggend is opgevang

soos koel glas teen die wang

 

my beminde trek sy grys baadjie aan

my beminde bedek sy bors

met ‘n swart hemp

 

kristalblou is die lug die berge

roerlose versamelings van klip

en gister se fynbos vernis

 

ons koers na die wynplaas toe

om ‘n middagmaal te geniet

in die Bayede-restaurant –

Heil die Koning aan die rand

van ‘n neergevelde seisoen

 

ligte skadu’s beweeg deur die dal

en wingerde trek groen mantels

om die appelgeel skouers weg

 

op ‘n ander kontinent word die blare

deursigtig lemmetjiegroen

met weerlose naels krap hulle

teen die opmars van nog ‘n lente in

 

hier sit my lief en ek by ‘n wankeltafel aan

vlak by die gladde skild van ‘n dam

 

ons eet mossels en kabeljou

terwyl die grond iewers in die land

plek-plek versuip in bloed

 

Heil die Koning en die vyand

kankom ons wag hom in

 

ii

die dam maak plotseling ‘n oog

in die middel oop gestippel

met spierwit eende hulle vere

saamgebondelde kussinkies van vrede

 

op ‘n ander kontinent

word die eerste voëls nou wakker

 

ek kyk na die eende op die swart dam

ek probeer om wys te word –

hulle dink nie aan die dood

of die dag van môre nie

hulle dink gewoon aan niks

 

my lief en ek praat oor dominante kulture

en die swig voor die swaard

 

terwyl hy kyk na ‘n jong paar wat lag

na toeriste of kelners met borde

die spel van kinders onvermoeibaar

tussen knoetserige eike deur

 

iii

ek sou die gedagtes oor ons droewige

verganklikheid wil uitwis ek sou wil

wys word en vry soos die drywende

eende met asems wat sáámkanswem

oor die donker koue van water

 

hoe sag my beminde in sy vel

hoe beeldryk die lyn van sy nek

hoe innig en verleë die boog van sy lip

 

op ‘n ander reis begin die blare uitglip

terwyl die berge blou vaandels rangskik

vlak bokant die vergeelde wingerd en niks

niks treur ooglopend

op hierdie dag nie –

 

neste roer in die wind

die wit refleksies in die dam

sleur ongesiens onder

‘n wilgerboom in

 

my beminde het ‘n swart hemp aan

só moet ek dit onthou –

agter hom die bleek rug

van ‘n wynkelder en die kleur

van herfs wat sandsuiker

die ylerwordende hare deur

 

op ‘n ander kontinent verblind

die blare die horison

 

Heil die Koning

en die vyandkankom –

 

ons wag hom in

 

© Marlise Joubert. April 2011

(Uit: splintervlerk, Protea Boekhuis, 2011).

 

blomtong

vir MM

 

agter die diep leunstoel

staan die irisse sowaar na vier

steriele dae steeds in blom.

 

agter die glaspot se riffelpatroon

hang afgeknipte slagare los in die water.

 

agter pers vlinders bloei die trauma

van ’n week, nee, twee of drie tevore

toe purpertange my rug vasgeknyp het –

die kraakbeen voos soos ’n neut laat bars,

weefsel soos saffraan kon kneus

en oranje meeldrade van ’n vlegsel

senuwees laat knak.

 

agter die stoel,

onverpoos en vurig,

blom die tonge van irisse

 

voor die eende wakker word

voor die son die maan se sekel

en sterrespansel in perfekte ewewig

ligament op ligament

verkwis.

 

© Marlise Joubert. April 2011

(Uit: splintervlerk, Protea Boekhuis, 2011

 

 

as jy weer kom

 

as jy weer kom met jou denim

en Tigger-hempie aan moet jy weet

dat ek jou nie kan optel nie

nie kan ronddra nie

en om by te hou sal ek my spore korter maak

stoom afblaas sodat geen trok uit hierdie

trein los kan raak

 

kind ek wag al so lank die dae begin

verkleur en die sterre val soos wit uiltjies

op my dak en jou bed is opgemaak

met teddies en sagte lawwe honde

flapoorhase en een langstertpanter

maar al wat kom is jy

 

en ek wag en kook sop

druk aartappels fyn tussen die tande

en die sproei van soet lemoene

vlek my rooi kombuis se ruit

 

kyk, seuntjie, ek het vir jou klei gekoop

om kerke en kastele mee te bou

’n bloubaardemmer en ’n graaf

en daardie borrelblaasgoete waarvan jy hou

’n splinternuwe drinkbeker met ’n puntneustuit

 

die wolke steek op die berge sink

verslae weg onder pawiljoene van klip

maar my skelet het veel meer beentjies

as wat jy dink en elkeen rinkink

soos bye saam

 

tussen die bome is jou bonsende

maan vannag nie te bespeur nie

 

tussen die stiltes is ’n stem

in die donker laan wat nie

kan sing nie

 

slaap sag kind

slaap sag

onder jou pa se oë

terwyl ek wag

 

as jy weer kom

as jy weer kom

kom haal jy my pêrels

vir seuntjie se kroon

 

© Marlise Joubert. April 2011

(Uit: splintervlerk, Protea Boekhuis, 2011

 

———————————————

Passies en passasies – Marlise Joubert. Protea Boekhuis, 2007

Hierdie stewige en komplekse bundel van Marlise Joubert is verdeel in vier afdelings en handel in hooofsaak oor verskillende aspekte van die vrou. Dit bevat onder meer gedigte oor die lot van vroue, bekendes soos Frida Kahlo sowel as naamloses, gewone vroue wat brood breek, kinders voed, hulle mans na “bebloede paaie” stuur. Deur haar identifikasie met die lyding en miskenning van die vroue teken sy protes aan teen die posisie van vroue wêreldwyd, maar voel terselfdertyd bedreig deur die aansprake wat hulle op haar maak. Sy skryf ook oor die verhouding tussen mans en vroue, talle jeugliefdes word opgeroep en die lewe saam met die geliefde besing, maar daar is ook droefheid oor die verbygaan van die tyd. Een afdeling handel grootliks oor die verlange na ’n kind in die buiteland, maar besin ook oor die stilte en verinnerliking van die wintertyd.  Die laaste afdeling bevat inkantasies waarin ’n oerwêreld opgeroep word, vrese en bedreiginge besweer word, waarskuwingspreuke en prysliedere vir perde, die reën en ’n bruidegom. Merkwaardig van hierdie bundel is die omdigtings en verwerkings wat aansluit by die primitiewe en die minder bekende wêreld van die inheemse volke van die Amerikas, Asië, Afrika en Oseanië in die Afrikaanse poëtiese korpus intrek.  [Martjie Bosman, Protea Boekhuis]

Marlise Joubert debuteer in 1971 met die digbundel ’n Boot in die woestyn en volg dit op met Domus (1973), So ver en verder (1976), Ontruiming (1986) en Lyfsange (2001). Romans: Klipkus (1978), Oranje Meraai (1996) en Ateljee van glas (2004). Klipkus het in Nederlands verskyn as Rode Granaat (1981). Sy verower vier pryse in die Sanlam-radiodramaskryfkompetisie vir haar radiodramas. Sy is getroud en woon op Stellenbosch. [Inligting: Martjie Bosman, Protea Boekhuis]

R120,  Protea Boekhuis, 2007; ISBN: 978-1-86919-166-5; FORMAAT: 185×185  SAGTEBAND; AANTAL BLADSYE: 128

resensie1               resensie2                 resensie3          resensie4        translations 

Leketaal: ‘n bespreking van die gedig “waarskuwings“, deur Martjie Bosman.

Gedigte uit Passies en passasies.

Artikel: Die voortsetting van die Afrikaanse vroulike tradisie. Dr Amanda Lourens

Digstring: bespreking van ‘waarskuwings’ deur Marlise Joubert

 

Onderhoude 

Meanderkrant: De Zuid-Afrikaanse schrijfster Marlise Joubert publiceerde tot dusver een half dozijn dichtbundels en drie romans, waarvan er een – Rode Granaat – ook in het Nederlands verscheen. Sander de Vaan had een mailgesprek met haar over schrijven, schilderen, en de toekomst van haar vaderland en de Afrikaanse ‘digtkunst’. Lees hier

LitNetJoan Hambidge in gesprek met Marlise Joubert oor haar jongste bundel Passies en Passasies

Gedigte uit: passies en passasies

Eva

daar is die vrou –
ek sien haar stap
gruispad langs versigtig met haar tagtigste jaar
sy val en breek haar been
sit daagliks tussen hulle wat vergeet
hulle wat die siekeboeg verfraai met lappiesdraai
met herhalende prewelings
wat vergeefs tromslaan teen ’n gipsgeheue

sy lees haar biografieë
die een oor Picasso en Lawrence en Callas
sy wag geduldig op eenkant etes
welwillende hande wat haar saans
van bad na bed toe rol

daar is die vrou wat die pad byster raak
haar identiteit en haar beursie verloor
haar man in haar verbeelding ontman
daar is die vrou wat met dronkverdriet haar grense
verskuif haar man verkul ’n opmars deur wyn en seks begin
die vrou wat haar hand op die stoof verbrand
en die een wat haar vinger sny met ’n groentemes
die een wat boetes kry vir woedende spoed
die een wat tronksit oor diefstal
haar trouring in ’n brander verloor
haar kind in die maling van ’n somerstad
vir altyd verloor

daar is die vrou wie se vorige lover haar enigste kind vermoor
en sy drie jaar later met borste wat steeds drup
die kind desperaat terug na die lewe wil voed

hoeveel vroue is daar wat was en wag
en weer was en wag asof dit al is wat droogtes pas
of geweld kan nekomdraai
hoeveel vroue spoel uit
in lakens van vergetelheid sterf vermink
in stralende bloed sterf in goiings van verdowing
in ’n graf uiteindelik glasiggeel
in ’n uitgesuigde korf van beendere

hoeveel vroue sterf onder versmorende mantels van die nag
en hoeveel van hulle is ek en nie ek nie

hoeveel van hulle versamel onstigtelik
smekend of skreeuend buite my huis
my omsingelde huis
tussen skulpture van wankelende bome
tussen mure van glas –

my enigste verweer teen die al hoe
dunner hekke van die tyd

—————————————-

in memoriam: Lisbé
That’s when she stopped, she turned her face to the wind, shut her eyes
– Jorie Graham, “Self-portrait as Apollo and Daphne”

dit was nie nodig dat staal haar skraal lyf moes verskeur
dit was nie nodig dat soveel geweld herhaaldelik
moes inhamer nie –
sy het reeds gegroet voordat sy die inferno van bloed betree
voordat die geskroefde hand van ’n indringer
haar in water gooi en vlug

sy het reeds afskeid geneem vóór die aankoms by haar huis
sy het reeds haar kinders voor skool gegroet
die kleur van die seun se hemp en die kleur
van sy wakende oog
reeds die skooljurk van haar dogter in dun
skouertjies teen verweer gestreel
reeds ’n tree agteruit in haarself beweeg
terug in die breekskelet van ’n droom
’n stem wat sou roep
duskant die aardse kleed van die oggendson

sy het reeds gesterf
toe sy haar man op ’n stasie groet
wat hom verder neem met niks behalwe
die gewig van herinnering
aan hulle
en háár veral
die geluk so naaldpuntdun gebalanseer
op elke horison wat teen die treinvenster glim
die berg wat nader groter word en met haar hart
in sy geheue so onverklaarbaar lig
soos asem op die tong kom lê

reeds was die afskeid daar
toe sy omdraai en huiswaarts keer
verdonker in die laaste stilte van rus
wat sonder woorde sonder tyding sonder enige vermoede
vóórtydig
die klein avondmaal
van haar liggaam
skrikwekkend deurboor

————

 

as winter brand
by die dood van Frida Kahlo, na die liriek
“Burn it blue” van Julia Taymor

brand hierdie huis
brand dit blou

as die winter haar huis binneval
verdrink sy in die brandende stroom
word alles afgestroop

en die brandende bed sweef hoër
en sy is vry om te vlieg

kom herinnering
kom doringtakke en blare van palms
kom onthou wat nie wil onthou nie

vrou wat uitgebrand is
sprei jou ongebreekte vlerke
vlieg vry soos die singende swaels

as die winter haar bloed bekruip
skakel sy vergeefs die verwarmers aan
waterval word rivier en stroom
gebroke tussen aangelapte ledemate deur
brand hierdie nag
swart en blou
neem alles met hom saam
so koud in die môre
so koud sonder jou
spoel vertroude kamers uiteen
met moeite aanmekaar geheg
spoel skilderye en meubels weg
weet dat daar niks meer staan
waar al die mure was

vlieg vry saam met die swaels
vlieg ineens met die wind

lê sy met belemmerde uitsig
en kyk na geboorte en lewe en dood
en die naglug bloei met vuur
en die brandende bed sweef hoër
sy is vry om te vlieg
om hemel en hel gloeiend te verf
geboorte en lewe en dood
verstommend onklaar
in die klaarheid van haar lyf

brand hierdie huis
brand dit blou

—————————

in die slaap
is daar baie verhale.
nie een van hulle is waar nie.

in die slaap word alle
verhale soos waarheid.
in die slaap is alles
soms soos glas.
stukkies dowwe
porselein uit jare gelede
van koppies reeds gebreek.

in die slaap
word koppies heel.
drink ons maklik deur die krake.
drink ons jare
vooruit.

————————————–

ek het vergeet

ek het vergeet hoe dit was
jy wat romanties op ’n keer
die saad laat vat wat hom toekom
onbewus dat ek nege maande later
in jou arms sou lê op ’n jaar jou “Pa” sou noem
later jou huis verlaat en vervang met ander wat jy afkeur
tussen rooksirkels hel toe geblaas
of miskien sou goedkeur agter die roes
van ’n skemertjie konjak wat aan jou lippe lag

ek het vergeet om dinge te vra wat ek nie weet
wat ek nie verstaan het nie –
waarom was jou hangkas altyd netjies
waarom was daar soveel vuurhoutjiedose pennies
tiekies rekkies mansjetknope in die een laai opgehoop
en waarom het jy soms jou bril verleë afgehaal
die blos van stof met die skoonste sakdoek afgevee

ek ken jou nie al het ek eenkeer so gedink
want ek het vergeet om baie dinge te vra soos hoekom
het jy eendag ons tuinman bebloed geneuk
en later aan tafel daaroor gehuil
hoekom het jy my pak gegee toe ek iewers
langs die dorp se palmstraat laatnag huis en haard wou verlaat
hoekom wou jy altyd skaak met my speel
hoekom het jy gelag toe ek in digte mis by Blyderivier verdwaal
en hoekom het jy juis tóé die storie van die wilde tier vertel
wat meisies van twaalf op wil vreet

hoekom was jy kwaad toe ek weg wou gaan
koffers gepak my woordeboek en rubber boots vir reën
hoekom was jy strak toe jy my groet
en het jy juis gesterf sonder ’n woord sonder ’n brief
net toe ek op vreemde bodem arriveer

ek sou wou weet dat jy my liefgehad het
ek sou jou hand in my posbuskop wou voel skeur
met heimwee en repe rouklaag van ’n bloekomboom
waaraan die weerlig genadeloos en mestong lek
met vrede of verlange
of dan enige dêm oumansraad

ek sou jou laaste wens wou lees langs ’n grag
of tussen denne waar dit mistig van die herfs nog drup

ek sou wou verlang

ek sou tóé nog eenkeer
tussen die krulle van jou hartskrif
liefkind wou wees, Pa

————————————-

kampusliefde

bliksemse Volvo-man met bliksemblou oë
wat my verweer knak oorrompelend
teen jou perfekte betoog vasgepen
strafreg as student toegepas
die maagdevlies as uitspraak in jou guns

’n jaar van skel en bars en breek totdat
ons albei weet die lyf wil die kop nie pas nie
ons soek na deug as skoonheid vergaan
ons soek na vrede en vertroue wat duur

ons soek mekaar vergeefs op afdraairoetes –
op die hoofweg lê jou Volvo omgegooi
en daarmee saam alles uitgekantel
(afwesig dop ek die studiejaar)

vry en vrywees was jou wetboek met ontbyt
waarom wou jy my dan met boeie dreig
toe ek met dieselfde wet verder wou reis
waarom wou jy skielik selfmoord pleeg
toe ek jou met breekgoed een vir een
my ganse lyf my murg uitsmyt

wat bly vandag is dié onthou:
hoe ek roekeloos
jou Volvo al hoe witter oor die paaie spoed
hoe mooi van warm staal
hoe reddeloos jou roede was

————————————-

————————————————

Ballade vir die minnaars
na ʼn voorbeeld van Yehuda Amichai

En ʼn man ontmoet ʼn vrou laat in sy lewe
Gehawend en dor soos die landerye
Weemoedig en wit soos die stiltes van siësta

En sy toon hom meteens haar honger mond
En sy toon hom meteens die skeure in haar hart
En sy gee hom al haar ure, verlate en verwond

En sy woon op die grond van haar skamel besittings
En die reën wat val begin daar in haar oë
En hy besluit om sag te wees

En sy ken die gesprek tussen tafeldoek en eetgerei
En die mes en die vurk van soveel jare
Maar langsaam neem hy die hef in die hand

En sy hare word lank soos verse, en sag, soos hare
En sy woorde ryg oor hare saam met stiltes en verlange
En vind gestalte in die uitroep van haar liggaam

En die vlamme van ʼn vuur flits oor hul gesigte
En hulle staan daar met hul rûe na die strak verlede
En hy besluit om sag te wees

En hulle stap die gloed van somers blindelings binne
En die woorde word meer soos ʼn vallei met vrugte
En die ongeduld van seisoene verander hulle in minnaars

En hy sal haar elke dag daarna by die tafel laat sit
En hy sal haar met nuwe disse en eetgerei verlei
En die ligte van kers met adagio’s en jazz vermeng

En hulle sal nog daar wees as die najaar verkrummel
En hulle sal daar wees as die tyd verlore raak
En hulle sal daar wees as linnedoek hulle skuifelend bedek

En sy sal die versugting van sy verse in die vlees toevou
En die mes en die vurk van jarelange saamwees
En hulle sal die woorde geniet wat brood geword het
Soos brood sal hulle mekaar bly eet en vermeerder
Want hy het besluit om sag te wees

————————————-

kliptaal

1

wat jy alles lees in rotsgravure
papier of klip stig vermeerdering
nie in jare nie, maar in gewig

nie die gewig van ’n liggaam nie
maar die gewig van geskiedenis

met volumes groei ek dieper in jou in
daarsonder kan ek nie asemhaal nie

2

in die slaap se kliptaal woon
ek in die aarde en bou ’n huis
met al die woorde wat jy lees

sny dan die aar van ’n rivier in twee
om te word soos ons is
om te word soos ons moet word

toe ek opstaan het ek onthou
dat woorde ook niks meer
kan onthou as net die woorde nie

maar jou praat wat klink na klip
wat rol en als wat lewe meesleep ook
is die wakker word van die erf

en jou stem asem soos iets
in die gewig van liefde of miskien
in die berg se vou

en altyd verknog aan blou

——————————————-

ons stroom
nou in ’n laer versnelling
alles skuur stadiger verby
jou bors is sagter in kontoer
die bekken voller arms wyer
teen al jou aflope
vlei ek aan

*

die ure word kleiner
lywe en passie ontheg
jy krimp weer weg
sluier van mis
kom waai oor die berg

*

hulle neem nou afskeid
al jou woorde wat vers
en ritme hou
hulle loop nou saggies
in sandale buitentoe
ek hoor die gruispad
skuifel in my oor

*

jy dis die Sondag vir ons op:
Di Stefano en pasta carbonara
’n vingertjie spek ’n neusie sampioen
en jou mond is gewyn vir
die onversadigde soen

——————————————

Hartenberg

mure kaats die kalkerige winterlig
tot by die digters om ’n kraffie wyn
Willem van T. en K. Michel kyk
verwonderd na die tuin
ontroer deur die één koraalboom
waaragter berge strofes wolk
deur die takke voer

die voëls raas opeens en K. Michel
klink daarop: “mischien ook een werkswinkel
voor vertalers?”

ons maal is opgekaas met kippesoep
patat en wortelmoes vetkoek en paté –
vergeet ook nie die heuningwit van wyn
alles afgerond met woorde los gevleg –
die stroop in koeksisters as nagereg
versny met filterkoffiegeur

later staan ons ingekelder bymekaar
die vate wyn boepens nes ons mage kloek
klamtes ruik na mos en vreemde taal

en soos die skilder in die wynkelder
sy brandglasprente waaksaam
in elke bottelkamer prosesseer
kan ook ons slegs terloopse samesyn
hier kaats na mekaar –
huiswaarts keer

en wonder of ons eendag weer
al kwetterend rooi korale
uit die winterlig van vervreemding
sal besweer

————————————-

huis 2

dit word aand
en aand word nag
met wit stampkoring
teen ’n swart ysterpothemel.

toe word dit aand
in Afrika. ook
teen die Baltiese See.
wat eet my kind?
nou?
met reise deur Frankfurt en Mosel
Keulen en Gersfeld
Freiburg en Baden-Baden?

daar word dit aand. soos hier.
ek smeek die melkweg se meel
om haar te voed.
ek gee alle geel uit die koring
van Afrika.
sy sal onthou. van Afrika.
en sy sal verlang
as die aand
nag.

—————————————-

argeoloog

jy loop teen osrooiskemer
met die wilde honde saam
jy slaap in jou tent langs seekoeie
wat nagteliks soetjies elke grassie kou
of miskien ’n poekoe wat roer
verby die biesies
waar gevaar mag skuil

jou reis is in die voetspoor van Zambië
uitgestoot langs die Luangwarivier
op die walle van ’n meer
in die stofpad van ’n reservaat

bedags speel jou vingers in die grond
vee met besempies die aarde weg
ontbloot binne bakens die krake van ’n tyd
toe klei nog stories was
en jy net skerwe kan ontrafel hier of later
vir ’n nageslag
vasgepen in skripsies en lokale van museums

kind, jy is ’n argelose argeoloog
lieflik lewend in safaripak
huiwerig met jou klein hande
in sagte suede geskoen

tot hier
waar al jou jare ingeborsel lê
tussen brokke
van herinnering onder die skedel
van my prehistoriese hart

—————————————

perde

perde is konings van heuwels
en hawer van duine en torings van vuur
perde is konings met mantels van blou
oker amandel skimmel soos grou
swarter as oonde witter as talk
maanhaar verstroom in vleie van wind

perde is konings met keile en hoewe
wat ratel oor berge riviere en rif
savannas en kranse en skeure met drif
o konings van klip met hoewe in vaandels
wat klop ametis ametis
hoewe in steensimbaal
dolomiet dolomiet

robyn is die kykers van perde
robyn soos die sterre teen skemer
waar die stofwolk draai waar die sand
in kringe soos poeier verdwyn

bruin is die oë van perde
bruin soos die maas op modder
waar die son waterpansag
in die somer kom lê

perde is konings wat proes en galop
oor pleine en plato’s van mense
perde dra vragte van kinders en ridders
of oues van dae soos ’n hut op die rug
perde runnik alleen en verruk in ritmiese bome

perde is visse in waterwoestyne
swiepend van links en na regs
en terug in die lug asof gode
hul koppe in nette wil vang
met hoewe in vaandels
wat klop ametis ametis
hoewe in steensimbaal
dolomiet dolomiet

perde is prinse wat die melkweg kantel
die oggend se as die stadige pas
perde is prinse en draf aan die hand
met spelende spiere wat dans deur die land
en klop ametis ametis

perde is vroue wat geheime in paaie ontdek
vroue met flanke wat glim in die sweet van die dag
kampeer tussen mane en sneeu tussen wasem en gras
wat kom lê in ’n stal soos ’n ster in ons pas

perde is konings en prinse en visse en vroue
perde is meer as salpeter van asem

——————————————–

waarskuwings

ek moet jou waarsku teen die wind wat roer
die wind wat die hare van gordyne roer
ek moet jou waarsku teen die strooisel vere
wat die tarentale op ons werf kom los
ek moet jou waarsku teen die molle wat sappige wortels
kom vreet die molle wat nikssiende rondhoer
in die tonnels van ambrosia o ek moet jou waarsku
teen die skulpe van sterre wat in bome kom hang
want hulle blink verniet
ek moet jou waarsku
teen die maan se mistige oog
die son se roomwang teen jou gesig
ek moet jou waarsku teen die lam met sy rug na ons gekeer
met sy gebreekte poot en wolkop na die stoof gedraai
ek moet jou waarsku
teen die lam wat sy ore flap in die waaier van lug
teen die honde wat straataf draf sketterend jag na asblikkos
teen die swart lappe van voëls op die wasgoeddraad
ek moet jou waarsku
teen my kissie van roospapier
waarin al my juwele is die krabbers die hangers
en die ringe van topaas

ek moet jou waarsku dat alles niks beteken vir die liefde nie
minder as woorde minder as water minder as brood
want die liefde het net oë vir mekaar
liefde is sonder bril in mekaar
liefde is oë vasgewaai inmekaar

liefde is sonder alles omheen
liefde is ’n dennewoud
liefde is ’n beurende dennewoud
waar die boskapper
onverpoos kap

ek moet jou waarsku

—————————————–

nagvlugte

om nagvlugte te verf
na afloop van die liefde
moet die punt van die kwas sag wees
moet die punt van die kwas kan inbuig
en dans soos die weerlig hoog
in die bondeling van wolke

om nagvlugte te verf
moet die note kan sing
soos ʼn nokturne in jou hande
losgelaat in die stormwind
téén die verliese van die wêreld
téén die struike van ʼn donker
afgeskaalde tuin

om nagvlugte te verf
moet die kleur soet wees
soos rooi
ruimskoots geel
en middernagblou
meer syig as die reise van harte

om nagvlugte te verf
moet die punt van die kwas
sag wees vir mekaar

——————————————-

sleursang 4

’n pryslied vir die bruidegom
op die struktuur van “Die beskrywings van koning Lent”
deur Francois Rabelais

sy tone is die klawers van klavier
sy toonnaels knoffelhuisies
sy voete is tamboere
sy voetsole simbale
sy bene is lang snare
sy knieë is klaprose
sy dye jakkalsdou

sy heupe is soos gladde werpskywe
sy maag soos ’n pampoenkoekie
sy naeltjie is ’n druiwekorrel
sy geslag ’n dobbelsteen
sy testikels is konyne in ’n somerpaleis
sy boude ronde opslaantente
sy stuitjie is ’n karavaan
sy rug ’n dolfyn
sy werwels ’n trappehuis
sy ribbes is soos silwervissies
sy skouers is kamaste vol ysterklip
sy tepels twee klein slaapmussies
sy oksels ’n welige pietersieliebos
sy arms soos sekels
sy gewrigte is vuurhoutjievarings
sy elmboë klawerjas
sy hande goue harpe
sy nek ‘n viool
sy keel ’n fluit
sy adamsappel ’n tamboeryn
sy baard is kruienaeltjies
sy ken ’n lantern
sy ore is wintersokkies
sy neus ’n dubbelster
sy wenkbroue drywende valskerms
sy oë is skuite vol lig
sy voorkop ’n wapperende vlag
sy slape is soos maste van brokaat
sy wange bekers vrugtesap
sy kakebeen ’n seiljag
sy tande soos uitroeptekens in die sneeu
sy tong is ’n akkedis
sy mond ’n bloedlemoen
sy kop is ’n byekorf
sy vel is katoenfluweel
sy hare soos bokhaar

as hy lag was dit soos ’n klokkespel
as hy huil was dit voetpaadjies van reën teen die ruit
as hy bewe was dit blou blitse in die lug
as hy sweet was dit oesters op jou tong
as hy vloek was dit ’n handgranaat
as hy nies was dit ’n loskruitpatroon
as hy hoes was dit roffelvuur op die horison
as hy gaap was dit ’n sleutelgat in ’n jonkmanskas
as hy sug was dit die snaar van ’n tjello wat spring
as hy snork was dit koffiebone in ’n meul
as hy frons was dit kreukels in satyn
as hy praat was dit kapokblomme in die wind
as hy oogknip was dit ’n somerbesie
as hy mompel was dit dwarrels in sand
as hy loop was dit swaelstertmanelle oor die see
as hy sing was dit wafels met room
as hy rook was dit vuurvliegies in die donker
as hy skryf was dit wilde eende oor ‘n meandermeer
as hy droom was dit sterre in ’n ysterpot

as hy bemin word sy tong ’n lui akkedis
as hy bemin word sy skedel ’n vlam okkerneut

as hy bemin word sy hare bloeisels van bokhaar
word sy mond duisendmaal
’n bloedlemoen

as hy bemin

—————————————

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*