Watercolour paintings for Sale/

Waterverwe Te Koop – Landscape/Landskap

 Most of these watercolours come with mountings – although some are framed. Measurements are given in cm and do not include the mounting or frame.

Sand. 59x50. Framed

Back to Index

©All Artwork is Protected by Copyright

Waterverwe Te Koop - Portraits / Portrette

 Most of these watercolours come with mountings – although some are framed. Measurements are given in cm and do not include the mounting or frame.

Back to Index

Waterverwe Te Koop - Nudes / Naakstudies

Most of these watercolours come with mountings – although some are framed. Measurements are given in cm and do not include the mounting or frame.

Back to Index

Waterverwe Te Koop – Still life / Stillewes

Most of these watercolours come with mountings – although some are framed. Measurements are given in cm and do not include the mounting or frame.

Stillewe met teepot/Sill life with teapot. 50x36. Framed

Back to Index

Louis Esterhuizen

Louis Esterhuizen was born in Welkom (Free State). He studied at the the University of the Orange Free Statefrom 1974 to 1978 (BA and HDE). He furthered his studies through UNISA (BA Hons in 1983). A number of his poems have been published on the internet and can be found at the websites of Meander, De Salon, De gekooide roos and LitNet. His poems have also been included in a number of anthologies – for example: Groot Verseboek 2000 (André Brink), Die Afrikaanse poësie in ‘n duisend en enkele gedigte (Gerrit Komrij) and Nuwe Verset (Daniël Hugo, et al). Louis Esterhuizenis also a founder member of the popular Bekgevegte/ Poetry Slams and organizes readings by authors of books at Protea Bookshop. He was Deputy Headmaster for several years at Pretoria Boys High. When he moved to the Cape he became Head of Afrikaans at RondeboschBoysHigh School and Head of Sport at Bridge House School. Louis is since 2001 the Manager of Protea Bookshop in Stellenbosch. He is married to the poet & painter,  Marlise Joubert.   Louis and Marlise live in Stellenbosch. Together they were the organizers of the Versindaba, since 2005, a yearly festival for Afrikaans poets. The festival has been organised by Woordfees since 2010. Louis is now a regular contributer to the website Versindaba, an Afrikaans website for poetry. His eighth and most recent volume Wat die water onthou was published in 2010 by Protea Boekhuis and was awarded the Protea Poetry Prize in 2011.

Hobbies: Chess, cricket, music, poetry, travel, books.

Favourite books: The poetry of Herman de Coninck, Paul Snoek, Rutger Kopland and Yehuda Amichai as well as the Eastern European poets, specifically the poetry of Tadeussz Rozewics, Miroslav Holub and Zbigniew Herbert.

Favourite quote: “Poetry is a spot about half-way between where you listen and where you wonder what it was you heard.” (Carl Sandburg)

Louis Esterhuizen studeer in Afrikaans aan die Universiteit van Suid-Afrika. Hy gee onderwys by verskeie skole en word later adjunkhoof van Pretoria Boys’ High School. In 1999 verhuis hy na die Kaap waar hy vakhoof vir Afrikaans by Rondebosch Boys’ High School word. Sedert Junie 2002 is hy bestuurder van Protea Boekwinkel op Stellenbosch. Esterhuizen debuteer met die digbundel Stilstuipe (1986), waarna Op die oog af (1988), Die onderwaterweg (1996), Patzers (1997) Opslagsomer (2001), Liefland (2004) en Sloper (2007) volg. Sy agtste digbundel wat die water onthou verskyn in 2010 by Protea Boekhuis en word bekroon met die Protea Poësieprys vir 2011.  Die bundel was ook genomineer vir die UJ prys vir Letterkunde en die ATKV Woordveertjie vir Poësie (2011).

Van sy verse is in verskeie bloemlesings opgeneem, te wete Poskaarte, Die Afrikaanse Poësie in ’n 1000 en enkele gedigte, Groot Verseboek, en Nuwe Verset. Hy was een van die stigters van Bekgevegte, ’n verbale “boksgeveg” waartydens twee spanne van drie digters elk teen mekaar meeding aan die hand van temas wat deur die gehoor gegee word. Esterhuizen was die inisieerder van die jaarlikse poësiefees Versindaba, wat nou oorgeneem is deur die US Woordfees. Hy was ‘n stigter en nou ’n gereelde bydraer van die Versindaba webblad by http://versindaba.co.za

Vertalings/translations:

Nederlandse vertalings van Afrikaanse gedigte

*

Publications by Louis Esterhuizen:

Stilstuipe, H&R, 1986;  Op die oog af, H&R, 1988 ;  Die Onderwaterweg, H&R, 1996;    Patzers, H&R, 1997;   Opslagsomer, H&R, 2001 ;  Liefland, Protea Boekhuis, 2004;  Versindaba 2005, (compiler), Protea Boekhuis, 2005;  Sloper, Protea Boekhuis, 2007; wat die water onthou, Protea Boekkhuis, 2010

*

Gedigte uit die digbundel Sloper, Protea Boekhuis, 2007

 Klein behoud

Wanneer die eerste skrefie dag
haar voor die spieël betrap,
besef jy, uit die hare se kreukels
kam sy die laaste oorblyfsels slaap
(ook die liefde se klam ritme
toe julle ineengelyf die nag
wou trotseer)

en dít is julle verlies, nou –
die wapens in ’n stryd neergelê
wat verloor is namate

die lig haar omhels en jy reeds
na ander geure as die hare
oor jou gesig dryf
wanneer sy vooroor buk om jou
te soen. Weet dan, dié sagte
harnas van asem
bly steeds jou enigste
behoud.

Vishart

Daar’s ’n legende wat beweer:
in die donker kan die hart van ’n vis
soos fosfor gloei.

Eeue reeds weet matrose dit glo,
maak inskripsies daarmee
teen ’n rotswand

of wrak: aanduidings
van uitgediende skatte, versteekte
lewens, net soos jy hier, jare later

aan haar steeds
bly skryf met die hart
van ’n vis.

Begogeling

Toe haar hand toevallig aan joune raak,
het die tyd vir één keer anderpad gekyk.
Half terloops was alles gebalanseer
toe jy jou in haar greep verloor,
want vir één keer

het die tyd anderpad gekyk
toe haar hand toevallig aan joune raak.
In haar greep kon jy jou dus verloor
omdat sy alles so terloops
kon balanseer –

Ja, meteens het jy jou in haar verloor
toe sy alles so sekuur na haar hand kon
skik terwyl die tyd anderpad kyk
en jy in haar jou ewewig

weer vind: Dié keer toe selfs die tyd
mislei is deur ’n hand wat
heel per toeval

joune raak.

Draai na my

Daar sal dae wees
wanneer die wêreld onkant
draai, dae wanneer
die grond hardnekkig tree vir tree
terugstamp en daar geen holte
te vinde is nie, dae wanneer
die son ’n goiingsak is agter miswolke
en alles wanstaltig teenoor mekaar
bly staan, dae wanneer

die gelag van vriende
jou grief, wanneer jy sal voel: niks of
niemand, daar is geen sin
of heenkome nie en jy sal terugtrek
na jou binnekamer en sien
hoe oud jy geword het, hoe verlore
die tye toe jy onbevange jou weg
deur watter gesprek ook al kon vind
en alles vreugde was.

Onthou dan om na my te draai en te sien
hoe dit is: die manier waarop ek
steeds na jou kyk.

Repos Ailleurs

Skuins na drie is dit en jy staan
buite ’n opstal in die Wamakersvallei,
terwyl Wellington iewers
agter die horison in opgedamde lig

verwater. Duskant die hoogte na links
sukkel ’n motor douvoordag reeds
teen Bainskloof se stiltes in, en kyk:
die sterre is rosyne

wat tydsaam by die donker
ingevou word. Nietemin, skuins
na drie is dit, en jy
luister na die volgehoue gedruis

van stromende water
uit al die klowe om ’n afgeleefde huis,
die honde se onsekere geblaf
wanneer die rooi oog van ’n eerste vliegtuig

suidwaarts flikker. Maar jy, steeds droom
jy noord vanuit die wamaker se vallei.
Asof jy Piet Retief is, kompleet
met skaaf en tuig. En waens wat wag.

Ode aan ’n huis

Ook dít sal ons verloor –
die skemerlig van jou vertrekke
saans wanneer die dag greep

vervat en jy geherberg staan
met jou messelwerk van steen
en klip, met jou kapwerk
netjies gegewel teen die hoeke
wat wyd voor ons oop venster
om uitsig te kan hê

op dié wat verbygaan, dit wat
strykdeur verander: die somer
is amper verby, sê ons, die winter

is hier in die ruimtes wat jy is
en dáár die verval
in ’n wêreld sonder dak of muur
en ons skuif

ons begeerte soos meubels
rond, versier die kaal kolle
in ons gesprek

met skildery en ornament,
enigiets om die vermoede
te wek: hier is ons tuis,
teen dié verwisseling is ons
bestand.

Ook óns fondament
lê diep en sterk.

Valkenier

niks is daar meer om te vrees nie
en ook dít sal jou vernietig, soos die spiraal
waarmee die water
jou na onder suig en jy sal
onthou
van die valk wat in die wind greep verloor
en wyer al hoe wyer uitwaaier
met die blou se soomlose
banier
wanneer die valkenier
effens verleë bly staan met niks
in sy hand
om alles mee terug
te lok nie
—————————————

Translations:

Falconer

there’s nothing left for you to fear

that, too, will destroy you, like the vortex

with which the water

sucks you under and you

remember

the hawk that has lost its grip in the wind

fanning out wider, ever wider

in the sky-blue’s seamless

streamer

while the falconer

stands somewhat perplexed, with nothing

in his hand

with which to bring

it all back

(From: Sloper, 2007: Protea Boekhuis)

(Tr. by Charl JF Cilliers)

Elegy For The Fatherland V

Earmarked for love you are,

o, land of our fathers, for love –

so says the morning mist against the slopes,

so says the later sun that stretches widely

from ridge to ridge, the clouds that seamlessly

draw nearer

Earmarked for peace you are,

o, land of our fathers, for peace –

so says the droopy-eyed dreaming lizard,

so says the ridge of stone stretching far

underground, raw material binding shafts

together

Earmarked for joyousness you are,

o, land of our fathers, for joyousness –

so say the mountain streams rushing down slopes,

so say the voices of children

free of care, the laughter as they play there

from house to house

Earmarked for beauty you are,

o, land of our fathers, for beauty –

so say the deepest chorals in your sea,

so say the highest peaks

everywhere, expanses of wild flowers open wide

on the slopes

Earmarked with fear you are,

o, land of our fathers, with fear –

so say the clamourings of fists outside the gates

so say the railings and the walls

in between, the bloodshot eyes that peer

at us

Open-paved in suburbs

of togetherness, where we lie low –

earmarked

for flagging hope

(From: Liefland, 2004: Protea Boekhuis)

(Tr. by Charl JF Cilliers)

*

that a landscape of river bank and river

exists, a moment with trees

ankle-deep across the width of a photo

and mist in water’s every counter-flow

created by the oar

when the oarsman wanted to steer his thin canoe

rhythmically into the mirror image

where no increase

of speed is possible

in the frozen position

of the camera lens

(From: wat die water onthou, 2010: Protea Boekhuis)

(Tr. by Charl JF Cilliers)

*

Quartz, a stone as old

as the earth, even older: passed down

from a time before time was formed

and all was water, even older: forgotten

in the scanning of stone

with something in its heart that flows,

like water, though older: spirit.

(From: wat die water onthou, 2010: Protea Boekhuis)

(Tr. by Charl JF Cilliers)

]]> http://ateljee.co.za/2011/12/21/louis-esterhuizen/feed/ 0 http://ateljee.co.za/2011/12/29/op-die-waagplein/ http://ateljee.co.za/2011/12/29/op-die-waagplein/#comments Thu, 29 Dec 2011 14:54:56 +0000 Marlise Joubert http://ateljee.co.za/?p=983 Op die Waagplein

- Marlise Joubert -

Ek het lanklaas iets van jou gehoor.

My man het melding gemaak, net terloops, van jou e-posbrief – reeds maande terug – wat die troue van jou seun, Balt, in die klein stad Kampen langs die Ijselmeer, beskryf het. Hy sou die brief vir my wys, maar soos dikwels het hy tussen al die saketransaksies vergeet daarvan. Nie moedswillig nie. Net vergeet.

Ek het nou daarvan onthou.

Ek het ook onthou dat ek lanklaas enigiets van jou gehoor het.

Ek was die hele dag ongelukkig hieroor, oor die woord “lanklaas” en oor al my vriende wat ek nie meer sien nie. Wat ek net mooi niks van hoor nie. Eers het hulle net afwesig geraak, skaarser en skaarser, die dae tussen die gesellige kuiers of telefoonoproepe het maande geword. Die oorblyfsels van sogenaamde kontak het in virtuele ruimtes saadgeskiet, maar mettertyd het selfs dit ook soos verlepte plantjies begin omkap. In die niet verdwyn.

Jou briewe was die enigste en heel laaste konstante.

Maar nie meer nie.

Al hoe minder, en nou verkiesliker een brief af en toe aan my man, ook gerig aan my, glo. Maar ek sien dit nooit nie. Want dit rank deur sy rekenaar en nie deur myne nie. En my man vergeet om my te wys. Of om die brief uit te druk. Nie moedswillig nie. Dis nie vir hom belangrik nie. Hy kla dat jou briewe te lank is. Dat hy ook nie meer tyd het om jou te antwoord nie.

Dis vir my belangrik om gedurig te dink oor vriende. Dis soos ʼn voortbestaan, soos asemhaal. Het jy dit geweet?

Nee, jy weet dit nie.

Jy sit vooroor gebuig, verdiep in jou eie vingers wat ritmies golf oor klawers. Die vleuelklavier. Ek onthou. Ons was eenmaal daar met ʼn besoek. In die holte van ʼn groot kamer. Die gladde plankvloer, amber en blink soos lang goudstawe waar dit met die son deur die ruite gevlek word. Die boekrakke. ʼn Enkele leunstoel van leer. Met ʼn kussing daar voor vir jou voete. Dis waar ek gesit het. Kan jy onthou? En die klavier. Glimmend swart. Was dit ebbehout? Niks meer in die vertrek nie.

Daar moet baie ruimte wees sodat die lied dit volledig kan opeis, het jy gesê.

In die tuin staan jou goedige vrou, tussen die blombeddings wat sy so knaend en vreugdevol versorg. Sy stap ligvoets oor die grasperkie tot by die visdam. Jou musiek onder jou vingers rys op, stap agterna, raak liggies aan haar skouer. Haar nek waar die silwergrys hare opgekam is.

Sy kyk om.

Ons oë ontmoet.

ʼn Paar tellings te lank.

Sy kyk dan vinnig weg, stap dieper die tuin in. Tot by die twee grasstoele langs die vyfer, waar my man op een van hulle sit, verdiep in ʼn reisgids. Ek sien die persblou vlekke van irisse wat voluit blom. Die rose flap oop in salmpienk keramiekhouers. Ek sien die twee jong boompies wat sy langs die vyfer in ʼn perfekte komposisie geplant het, oortrek met wit blaartjies. Soos witte boterhammetjies, het jy eenkeer opgemerk.

Ek het wel ʼn foto van jou ontvang. Enkele maande gelede. Net die één foto.

Jy het die foto geneem bo uit die toring van die ou Romaanse Martinikerk.

Ek is klein op die foto, maar sigbaar genoeg. Ek kyk op, die ligte wind sleep my hare na agtertoe en effens weg aan die een kant. Ek het ʼn donkerbril op. Ek lyk verbaas. My mond is effens oop. Ek is besig om oor die straat te stap, na die markplein toe. My treë is lank en doelgerig. Haastig.

 Ek wou nie in die toring op nie. Te veel trappe, dit maak my moeg, was my verskoning.

Ek kyk na julle bo in die toring. Jou vrou waai met albei hande vir my, haar palms oop soos blomme. My man blaas  soene van sy lippe af. Jy staan met die kamera voor jou oë. Ek weet dat jy my afneem waar ek oor die straat stap. Agter my fiets iemand verby. En ek stap verder tussen die malende mense in.

Ek stap deur die stalletjies. Ek kyk na klere. Ek kyk na die ou verslonsde tweedehandse boeke, die plate uit die jare toet. Ek kyk na helder en blinkgepoleerde vrugte. En na oorbelle. Ek eet ʼn kroket. En ʼn pakkie patat. Ek stap verby ʼn fluitspeler. Ek gaan sit later by ʼn tafeltjie op die Waagplein. Teen die muur van ʼn gebou versamel ʼn groepie musikante. Glo Russiese musiekstudente, vertel die kelnerin my. Hulle speel tuba en trompet. Die klanke omsingel my met weemoed. Daar is ʼn skildery teen die muur geverf. Art Deco styl. Ek het onthou van jou storie oor die fresko’s van Giotto wat jy in ʼn kelder iewers in Italië gesien het. En die ligte aardbewing waarvan jy toe net betyds weggekom het. Ek kan nie alles onthou wat jy vertel het nie, en of van die fresko’s vernietig was of nie.

Ek het die Waagplein verlaat, verder gestap. Ek is toe na die Prinsenhoftuin, net skuins agter die Martinikerk. Die wandeltuin met die roostonnels en die kruidenhof. In die tuinpoort was die sonwyser met ʼn Latynse spreuk op. Ek het dit probeer verstaan. Dit was iets oor die verlede tyd wat niks is nie, en die toekoms wat onseker is, en die teenwoordige tyd wat onstandvastig is. En dat jy moet sorg dat die hede, wat eintlik jyself is, nie verlore moet gaan nie. Kortom, dat jy maar net getrou aan jouself moet bly.

En is ek dan nie?

Want ek is ʼn romantikus en ek sal dit altyd wees.

Vergewe my dus dat ek só oor jou dink. Ek dink ook so oor my man. Maar dis anders. Die romantiek word vinnig met strakker werklikhede uitgeskil, ʼn realiteit waarbinne ek soms verlore gaan, waarin ek soms lank rukke vertoef, juis omdat dit koesterend is, hoe teenstrydig dit ook al mag klink. En dan, meteens, kom die benoudheid. Die vasgevangenheid daarvan. Iets waaruit ek nie kan ontsnap nie. En ek weet ook nie of ek regtig wil ontsnap nie. Daarom is fantasie die antwoord. Die kleur waarmee ek ver vriende teken. Verstaan jy dit? Ek wil jou nie hê soos in die verkenning van asem of enige intieme gedagtes nie. Nee, ek wil jou slegs ver-romantiseer. Jy moet daar wees daarvoor. Is ek selfsugtig? Ek weet nie, maar op dié manier kry ek meer balans in my lewe, ʼn wyer wisselwerking, ʼn uitkoms. Om al die inhoude, die gevoelens, die meedoënlose spoed van jare te verwerk. Die afweeg van tyd.

Hoe het dit dan gebeur dat ek vanaand so baie aan jou dink? So hartseer is?

Ek sal jou vertel. Ek het voor my rekenaar gesit. ʼn Kaartspel oopgevou. Maar ek het ingedagte na die talle foto’s teen die viltbord regs van my gekyk. Ek het na myself gekyk. Daar waar ek stap oor ʼn oker plein, die hare wat opwaai, die donkerbril, die haastige voete, die handsak wat swaai. Die Gotiese boustyle in die agtergrond. Ek het die geur van vars gebak in die lug onthou. En jy bo in die 15de  eeue toring van die Martinikerk, waarvan die spits glo eenkeer afgebrand het, weer herbou is in die 17de eeu, veel hoër, en met die beeld van Sint Maarten op ʼn perd. Ver en hoog het jy gestaan, bokant my windverwaaide kop, met die kamera wat jou gesig verberg.

En toe het ek na ander foto’s gekyk op die bord. Na die foto van my seun. Pedro. Toe hy vier jaar oud was. Hy is onlangs getroud, het jy geweet? Net soos jou Balt waarvan jy glo in jou brief vir my man – oftewel, vir ons – vertel het.

Ek het na my seuntjie gekyk. Hy is vier jaar oud. Hy sit iewers teen ʼn baksteenmuur. Hy het ʼn blou hempie aan. En rooi kruisbande. Ek het die kruisbande in Utrecht gekoop. Dit was so lank gelede – meer as ʼn kwarteeu terug. Jy het nie geweet dat ek en my man daar was nie. En ek het nie geweet dat jy ook in dieselfde tydperk daar gewoon het nie. Dit was voordat jy noordwaarts vertrek het.  Sou ons dalk bymekaar verbygeloop het langs die Oude Gracht? Sou ek dalk eenkeer klaviermusiek gehoor het toe ek verby jou pa se musiekwinkel gestap het? Sou jy dalk daar gesit en speel het, intens en afgetrokke? Dan skielik opkyk en iets van ʼn jong vrou geregistreer het, iemand wat ʼn oomblik stilstaan in die deur en na jou luister, verwonderd na jou kyk?

My seun.

Pedroekie het ek hom toe genoem.

Hy het ʼn blou langmouhempie aan.

En skielik kon ek alles visualiseer. Die moment wat vasgevang in die foto na my toe uitreik. Ek kon veral die hempie onthou. Ek kon die tekstuur van die materiaal onder my vingers voel asemhaal. Die effense riffelrigheid daarvan. Fluweelagtig. Ek kon my hande op sy skraal skouertjies voel. Ek kon weer ervaar hoe hy teen my vasdruk, die gladheid van ronde wange. Die kuiltjie in die een wang as hy lag. Maar veral het die sagte grein van die hemp teen my kom lê.  En ek het gehuil.  Oor ʼn verlede wat ek nie kon terugwen nie, nie kon herhaal nie. Oor ʼn hempie wat weg is. Wat die vorm van my kind net vir kort rukkie kon omsluit. En omdat die gevoel van sy klein lyf soos ʼn vaas van delikate porselein weer onder my hande was.

Ek het my man gebel. Hy is weg met ʼn sakebesoek. Ek wou in sy simpatieke woorde treur oor die verganklikheid van dinge, oor die gevoelens wat in ʼn vrou bly rondhang, selfs nadat jou kind lankal uit die huis uit is. Lankal man geword het. Maar my man kon my weemoed nie peil nie, hy kon die breekbaarheid in my stem nie hoor nie. Hy kon nie. Die gesprek met ʼn sakevennoot langs hom in ʼn restaurant was die belangrikste op daardie oomblik. En ek het eintlik inbreuk gemaak. Dit was die verkeerde tyd om hom te bel.

Ek het die foon neergesit sonder om te praat oor die foto van Pedro en my binneste wat skielik losgeketting het omdat ek die hempie in die tekstuur van my emosies weer kon aanraak, hoe lank gelede dit ook al was.

Dis toe dat ek weer aan jou gedink het.

Aan jou brief oor Balt wat ek nooit gelees het. Aan die afwesigheid van alles, jou lewe in ʼn stad wat as sanddorp begin het. Ver, in die heel noordelikste punt van die Hondsrug in Nederland.

Ek het weer aan die Martinikerk gedink. Die Waagplein. Waar mense lank gelede stawe van goud geweeg het.

Wat het toe van al die goud geword? het ek gewonder. Wat het van die ou gewels in rococo geword? Wat het van daardie dag geword met die musikante wat op tuba en trompet gespeel het? Die roostonnels in die Prinsenhoftuin? Die sonwyser? Van jou vrou wat haar hande soos blomme na my toe draai. Van jou, onbereikbaar ver in die spits van die toring, met die kamera voor jou gesig?

Wat het van my laggende man geword wat die soene uit sy mond na my toe waai?

Ek weet nie, maar ek weet dat ek alles kan onthou.

Dat ek die lied daarvan kan registreer, die romantiese vertroosting daarvan.

Lank, lank nadat almal opgehou het om dit te speel.

© Marlise Joubert.  2011

-Marlise Joubert-

Hy was nooit van hierdie wêreld nie.

Veral nie van hierdie stomende stofstrate en verslonsde bougainvillaeas wat oor onwit gebreekte muurtjies hang nie. Nog minder van meer veraf dinge soos die staalbesems van die kerkklokke wat in die bo-dorp al om die ander uur hulle vee-ritmes laat klink.

As hy was, sou ek seker nie vir jare daarna so dikwels snags van hom gedroom het nie.

Soms het ek gedink hy was ‘n ander weergawe van ‘n Christusfiguur uitgestuur een oggend toe die wind sy stof oor die kruine van bome laat los. Toe die son koel geword het teen Lammieskop wat aan die buitenste nuwe uitbreiding van my dorp lê. Ek weet nie. Maar hy was onaards soos ‘n blink nagwind. En om te dink dat daardie één aanraking tussen ons blywend en terugkerend geword het, is die soort absurditeit waaraan ek sonder keuse gewoond moes raak.

Ek kon die eerste roering voel gebeur een oggend in sy klaskamer aan die oostekant van ons rooibaksteen skoolgebou. Voor die kamer was ‘n breë stoep met growwe vaalgrys teëls wat afgeloop het verby die volgende vyf klaskamers. Vanwaar ek gesit het kon ek altyd die rooi blomme van die vlamboom sien met die blare wat ingebuig word teen ‘n groen geut. Verder weg strek die harde speelvlak tot teen die ogiesdraadheining. Dan die grondpad en die eerste silwer tralies en hekkies wat armoedige huisies beveilig.

Ek het na buite gestaar, bewus van die vlamboom se vlamrooi kroon en bewus van hom waar hy agter sy netjiese lessenaar voorgelees het:

Wer reitet so spät durch Nacht und Wind?

Es ist der Vater mit seinem Kind;

Er hat den Knaben wohl in dem Arm,

Er fasst ihn sicher, er hält ihn warm.

Ek wóú nie na hom kyk nie. Ek het probeer dink aan die man in die gedig wat vinnig met die kind te perd ry, wat die kind styf vashou, wat die kind warm hou.

Ek het geweet sy voorkop is hoog en glad en as hy opkyk en my oë sien, sou hy miskien weet hoe ek voel. Ons moes iets in ons boeke skryf en terwyl almal besig raak, het hy langs my bank kom staan.

“Is jy dalk ‘n suster van Ester Steyn?”

“Nee, meneer … “ Ek het verleë gelag en rooiwarm geword in my gesig terwyl ek steeds aan die rustige blare van die boom buite wou vasklou.

“O. Ek het maar net so gedink. Jy lyk so baie na haar. Wat is jou van nou weer?”

“Conradie, meneer. Karin Conradie, meneer. Ek is nie…”

Hy het gegimlag. Sy tande is wit en perfek. Op sy onderlip is ‘n dun litteken, kraakfyn soos ‘n barsie in ‘n droë blaar. Sy neus is reguit en die wimpers van sy sagte oë donker. Hy is té mooi, het ek verwonderd gedink. Hoe kan ‘n man so mooi wees? En wat maak hy op hierdie semelrige dorpie?

Dit was die begin van die jaar.

Die dae daarna kon ek nie ophou om soos Ester Steyn te lyk nie. Estertjie het hulle haar soms genoem. Want sy was klein, haar gesig guitig soos ‘n kabouter s’n. Die onderste lede van haar oë het opwaartse bogies gevorm sodat sy ondeund en weerloos voorgekom het – ‘n kombinasie wat elke onderwyser se hart gesteel het. Sy het die manier gehad om met haar regterhand vinnig die voorste krulle van haar kop deurmekaar te woel. Ek het tuis ure aaneen voor die spieël gesit en die bogies van haar oë probeer namaak. En die handbeweging. Selfs haar kinderlike stem as sy sê: Oe! Meneer! Haai nooit, menéér!

Die inspanning om haar na te boots, het natuurlik te veel vir my geword en om met opgetrekte oë vir ‘n hele periode deur te sit, het my hoofpyne gegee.

Dit was een oggend tydens eerste pouse toe ek en Anja by die snoepwinkeltjie ons daaglikse Mel-O-Jels gekoop het, dat ek ‘n eienaardige verlammende gevoel ervaar het wat my telkens in die maande daarna sou oorrompel. Dit was die eerste keer dat my emosies ‘n skerp fisieke gestalte aangeneem het.

Ek het nie geweet dat hy skuins agter ons staan om ook iets by die stalletjie te koop nie. Hy het liggies aan my blazer se mou getrek en gesê: “Conradie, jy sal mos vet word van al die soetgoed!”

“Ag, menéér!” eers toe hy weer in die bondel stampende kinders verdwyn het, onthou ek om my oë op te trek.

“Wat makeer jou oë? Is hulle seer?” wou Anja weet.

Dit was toe, daardie pouse, by die gebarste wasbakke in die kleedkamers, dat ek Anja vertel het my knieë is verskriklik lam en bewerig oor  wat Hoffmann by die snoepwinkel gesê het. Miskien was dit omdat hy aan my mou getrek het.

“Jis jong, ek is heeltemal duiselig!” het ek gesê en stadig afgesak langs die pype van ‘n wasbak. Anja het onbedaarlik aan die lag te gaan en my natgespat met die water uit ‘n stromende kraan waar sy besig was om haar hande te was.

Ek het haar nooit weer enige iets vertel van my gevoelens vir Hoffmann nie.  Ek kon haar wel later oortuig dat dit bedagsaam sou wees as ons vir hom ‘n kaartjie kan gee vir sy verjaarsdag.  Anja was kunstig en het ‘n prentjie van drie poinsettias geteken. Ek het die bewoording gedoen: Herzlichen Glückwunsch zum Geburtstag und alles Gute für Deine Zukunft. Von Karin und Anja.

Die jaar het verder rustig verbygegaan. Ná die winter het peule saad geskiet en die bergkamme was weer oortrek met dikbasblomme. Dit het somer geword en die skoolvakansie het langsaam verby gesleep.

Met die nuwe skooljaar, in standerd nege, kon ek steeds nie die intensiteit van my emosies oor Hoffmann verklaar nie. Nog minder het daar enige begrip gekom om my gerus te stel.  Dit was asof ek oortuig gevoel het hy behoort aan my en dat hy bewus daarvan is. Ten spyte daarvan dat ons nooit gepraat het oor enige iets meer as wat toelaatbaar was nie, was daar tog iets ánders tussen ons wat gelê en wag het om ontdek te word.

My dorp het nog nooit soveel lig oor alles uitgstraal nie. Soggens was die kleure van bome en tuine helder en ek het dikwels gesing terwyl ek met my fiets huistoe trap onder ‘n laning jakarandas deur.

Ek kon sonder vrees alleen Lammieskop uitklim op ‘n Saterdag en die rokerige dorpie uit die somerhitte lig en wegneem na ‘n plek wat vreemd en eksoties langs mere en strande lê.

Ek kon die bosveld vol skurwe boomstamme en lang geel grassade verbeel as ‘n klam wiegende woud rondom Innsbruck, die plek waar Hoffmann grootgeword het en waarvan hy soms met weemoed kon vertel het.

Ek het my verbeel dat ek hom tóé in daardie newelagtige klam wêreld geken het. Ek is veertien en ons loop met die hande inmekaar deur ‘n donkergroen woud waar voëls soos helderblou vrugte in hoë bome hang. Hy kom lê langs my in die sagte blaremat, sy hand streel oor my voorkop: “Conradie, eendag as jy groot is, sal ek jou kom haal …”

My dagdrome was eenvoudig, intens en gedurig.

My Duits het daaronder begin ly en Hoffmann het my dikwels betig daaroor. Maar dit was asof ek weinig daarvoor kon omgee, asof hy my méér aanmoediging en aandag skuld voordat ek sou verbeter.

Daar was ander insidente daardie jaar, minder belangrik maar tog soos klein propgeweervreugdes vir my. Ester het die skool verlaat en in die Handelshuis op die dorp gaan werk.  ‘n Paar maande daarna is sy getroud met ‘n geskeide man wat ‘n twyfelagtige reputasie gehad het onder die dorp se inwoners. Sy het haar skoolmaats vermy en as ons haar toevallig in die winkel raakloop was sy onvriendelik, haar oë hard en treurig. Almal was geskok oor hierdie huwelik, want Estertjie was dan so ‘n oulike belowende kind met haar wipneusie. En daardie oë … Ek was egter bly, ek kón dit eenvoudig nie verhelp nie. Dit was asof sy uit die weg geruim is en ek kon meer ongesteurd en ontspanne my werklike self wees. My gevoel vir Hoffmann het verdiep en ek het in die geheim gedigte begin skryf.

Tog het dit geblyk dat my gevoelensl eensydig bly want daar was nooit enige ander bevestiging dat hy meer van my hou as wat hy veronderstel of geoorloof was nie. Behalwe daardie een naweek toe hy en juffrou Els ‘n klompie leerlinge uit ons klas na ‘n vakansieplaas toe geneem het.

Die plek was sowat 100 kilometers langs met die Rooibergpad langs. Hoffmann het die eienaar van Klopdrif geken en ons kon vir een nag in sy vakansiehuis hoog teen die berg op oornag.

Daar was twee groot rondawels, verbind met ‘n kombuis en badkamer. Voor was ‘n wye oop stoep omring deur ‘n lae muurtjie en gestut op swaar houtpale wat tot teen die oorhangende grasdak strek.

Die vreemde tropiese atmosfeer van daardie omgewing het die verhouding tussen ons en onderwysers meer ontspanne en spontaan gestem. Dit was byna of ek Hoffmann op sy naam kon noem: Franz. Ek het gedink ek sou dit doen as hy my Karin noem. Ek het altyd daardie gewoonte van hom om ons op ons vanne aan te spreek, gehaat. Daarmee kon hy so gerieflik die afstand bewaar tussen hom en die leerlinge.

Daar was ongeveer twaalf of veertien stuks van ons wat saam daardie oggend vroeg uitgery het in ‘n bakkie en ‘n kombi na Klopdrif toe. Almal was uitbundig en uitgelate. Ek was stil. Vaagweg beangs.

By die swemgat later die middag het die beklemmende gevoel erger geword en ek wou nie tussen die ander rondswem en baljaar nie. Ek swem al eenkant toe weg, maar sorg tog dat ek naby Hoffmann bly waar hy in die warm son sit en bak. Dis die eerste keer dat ek hom in ‘n baaibroek kon sien. Sy bene is mooi, die dye stewig gevorm en die vel oor sy rug styf en glad gespan.

Ek swem voor hom verby en hy roep: “Conradie, hoekom is jy so stil, jong? Was birgst du so bang dein Gesicht?”

Ek duik weg met my kop onder die water en wonder of ek hom moet antwoord. Ek bars proesend deur die wateroppervlak en ek lag vir die eerste keer daardie dag.

“Meneer, Erlkönig hat mir ein Leids gethan!”

Ek wieg op my rug en kyk half teen die verblindende son na sy gesig. Hy lag, duik skielik langs my verby met ‘n egalige boog in sy lyf. En tóé was ek vry. Losgesny uit die beklemming en byna soos iemand met ‘n troefkaart in die hand.

Die res van daardie middag was ek baldadig. En ek het Hoffmann doelbewus en uitdagend vermy.

Daar is klanke en geure wat blywend word, aande wat inbrand met geweld en so deel van jou hele wese word dat jy nooit weer daarvan kan loskom nie. En tog, terugskouend, het daar min daardie aand gebeur; die aanraking was momenteel. Waarom sou die herinnering daaraan dan ‘n eie klein ewigheid geword het?

Eers was dit die vleisbraai en toe die singery om ‘n klapperende vuur. Naggeluide, ver en dan naby. En die soet geur van mimosabome in die omtrek. Die seuns het die meisies geterg en die meisies het gefluister en gelag. Op die stoep het iemand die radio aangeskakel. Ons het begin dans. Veraf kon ek die geruis van die rivier hoor en in die raamwerk van die stoep het die maan die naaste bome grysgroen verlig.

Meneer het saam begin dans, eers met die juffrou en toe een na die ander meisie. Hy het al hoe meer met my begin dans, maar dit het vreemd gebly in sy arms, asof hy nouliks aan my wou raak.

Dit het later geword. En donkerder. Iewers was die flou skynsel van die kers se lig naby die een hoek van die stoep waar die opvoumatrasse van die seuns gelê het. Die ander meisies het gaan slaap en net ek en Anja het oorgebly. Die seuns het op hulle matrasse begin saambondel en plek gemaak vir ons. Ek het naby Hoffmann gaan sit. Die seuns het gedemp gesels en geskerts en die musiek sagter gedraai.

Hoffmann het stil in sy hoek gesit-lê, sy gesig feitlik onsigbaar in die skemerte.

Toe swaai ek half om met my bene weg van hom af en lê my kop neer op sy bobeen. Die kers het uitgevlam en die reuk van pit en mimosa het saamgesmelt.

Almal was moeg en vaak en rustig. Niemand het enige opmerking gemaak daaroor dat ek op Hoffmann my kop neergelê het nie. ‘n Nagvoël het homself knorrig reggeskud in die naaste boom. Alles was stil en donder. Net die buitelyne van die voorwerpe en gesigte sigbaar soos ons oë mettertyd die duisternis gewoond geraak het.

Ek was skaars van iemand anders bewus. Ek het net geweet van hóm en van die seer volheid in my borskas.

Ek was bang dat hy kon voel hoe my slape klop teen sy been, hoe my hande klam word van sweet. En toe, skielik, asof hy my wou gerusstel, was sy hand tussen my hare in, langs my oor verby en om my nek. Hy het die sagte holte agter in my nek begin vryf. Stadig, maar sonder enige huiwering.

Die oomblik was té veel. Ek kon dit nie langer verduur nie. Soveel onderdrukte emosie het ek nog nooit weer beleef nie.

Ek het orent gekom, oor iemand se voete gestrompel en na Anja geroep dat ons moet gaan slaap. Die seuns het traag en mompelend in beroering gekom. Anja het êrens uit die skemerte opgestaan, skuifelend in my rigting beweeg. Nag, meneer. Dis so donker, meneer. Waar is die deur dan nou? Oppas, hier lê ‘n koffer of ‘n ding in die pad. Eina, sjoe, my toon. Meneer? Dis so donker. Nag, julle. Nag, meneer.

“Nag, Karin.”

Sy stem was rond, slaperig soet soos die geur van klam bome in die naglug.

Daar het nooit weer iets verder gebeur nie.

Ons is terug die volgende middag en die skool het Maandag soos gewoonlik die week geopen. En daarna was dit week na week, platonies ingeryg.

Hoffmann het stiller geword. Afgetrokke. Soos ‘n vreemdeling. Hy het nie meer maklik met my kom praat nie. En as sy oë myne vang het hy altyd weer vinnig weggekyk.

En tog het ek iets van hom besit, iets van sy menswees en sy aanraking het vir altyd deurgedring en vasgesteek, jaar in en jaar uit daarna.

En soms nog, wéét ek sy stem, rond en sag, sy breë gladde voorkop vorentoe gebuig terwyl hy lees:

In seinen Armen das Kind war tot.

© Marlise Joubert. 2011

-  Marlise Joubert -

Ek het die helmet vir Pa aangegee.

Voordat hy dit sou opsit, het hy sy kop laat sak, gebid soos altyd: “Omgord my met U krag vir die stryd. Laat my teenstanders onder my buk. Amen.” Toe gee ek die handskoene ook vir hom.

Dit was die gewone ritueel.

Igor het langs my gestaan. Die res van die pitcrew was nog besig met verstellings. “Moenie worrie nie, Dan,” sê Igor, “Ons het die tyres stywer gepomp soos jy gevra het. Vandag is jy weer die champ!”

“En wat van die suspensie?”vra Pa.

“Alles okay,” sê Igor glimlaggend, “Ek het die agterste suspensie ge-tune.”

Pa het deur die oop kap ingeklim, sy handskoene aangetrek, die knippies om die polse vasgedruk. Die helmet opgesit. Soos gewoonlik mag hy gou nog ʼn paar untimed oefenrondtes inkry voordat die wedrenne begin. Deur die oop skreef in die helmet het ek na sy donker oë gekyk. Miskien is dit die laaste keer, het ek weer eens soos met elke wedren gedink.

Ek kyk deur die swart raster van die venster – Pa, gepantser in sy brandbestande renpak, die traliewerk van lap voor die venster sodat sy arm nie sal uitvlieg en seerkry met ʼn ongeluk nie. Hy kyk weer vlugtig na my. Klap die skerm van die helmet af. Hy skakel die enjin aan.

Sy kanse is goed vandag. Met die oefenrondtes het hy weer die eerste wegspringplek kon kry. Maar vandag was nie soos voorheen nie, nie soos al die jare nie. Iets was anders, maar ek het nie geweet wat dit was nie. Miskien was dit Pa se dreigende woorde vroeg vanoggend: “En los in Godsnaam vir George uit! Die man is befok!”

Ek het nie by die wegspring langs die muurtjie gaan staan en wag nie. Gewoonlik het ek daar gestaan. Maar dit was voordat ek paramedikus geword het. Dit was opwindend om halflyf vooroor te leun, te kyk hoe die karre aankom, hoe hulle doelbewus so na as moontlik teen die muur afjaag sodat die lugleegte wat ontstaan die kar daai ekstra hupstoot vorentoe gee.

Ek het George ontmoet. Die ambulansbestuurder. En die afgelope jaar gaan staan ek nie meer langs die muur nie.

Ek stap uit die kuipe weg. Waai vir Pa. Hy waai nie terug nie. Hoekom waai hy nie terug nie?

 Ek stap verby die wegspringrooster tot by die kliniek. George sit reeds agter die stuurwiel van die ambulans. Ek tel my sak op en stap soontoe, klim in. Dokter Brown is besig om alles na te gaan, die noodsak met middels, die endotrageale buise, die laringoskoop, spuite en naalde. Die res van die mediese span klim in. Ons ry uit na die eerste draai toe. Ek was agtien daardie jaar en verlief op George. Hy het dit geweet.

Dit was ʼn mooi dag vir die kampioenskappe. Daar was ʼn ligte wind uit die ooste, min wolke en die son was warm. Dit was die begin van lente en om die baan was die baie wit blommetjies soos ʼn see vol brandertjies. Seeperdjies het ek hulle genoem toe ek nog jonger was. Dit het lank geneem voordat ma my toegelaat het om na die baan te kom. Eers op tien, nadat ek gedreig het om vir altyd weg te loop.

Ma het nooit na die renbaan toe gegaan nie.

Ons huis was reg langs die renbaan, ʼn strook portjacksons tussenin, maar steeds so naby dat ek soms die reuk van skroeiende teer en motorbande gekry het tydens ʼn wedren. Ek moes in die huis bly, die hele dag die tergende, aanloklike gebrul van jaende karre in my ore, ma wat onrustig en verwoed deur die huis loop, soms skielik stilstaan en luister, hardop bid: “Here, red vir Danny uit die dreuning van die doodskaduwee…!”

En later, altyd dieselfde gesprek: “Ma, dis jy wat in die kuipe by Pa moet wees. En langs die baan moet staan. Nie ék nie.”

Dit was my wêreld, my plek – tussen die doodskaduwees van stiltes aan die een kant, die vogtige soutreuk van die see as die wind waai en aan die anderkant die indringende, opwindende dreuning van motors op sommige dae, veral natuurlik Saterdae, en ja, onteenseglik, daardie vlugtige reuk van rubber, braaivleisvuur en olie.

Ons het met ʼn splinternuwe ambulans uitgery na Continental Corner. Soos gewoonlik het George eenkant langs ʼn hoë muur parkeer, die neus van die ambulans in die rigting van die eerste draai. Die firebakkie het reeds daar naby gestaan, gereed vir enige brand. Ek het saam met die span uitgeklim, ʼn ent gestap oor die gras en op die swart opgestapelde tyres gaan sit.

In die verte was Tafelberg, drywend agter die helderoranje Continental vlae, netjies in ʼn ry langs die binnebaan en effens wapperend in die wind. Op die muurtjie by die vlae staan dit soos altyd: Tableview Tyres. Links, langs ʼn kleiner pawiljoen, die ander advertensieborde soos BP en Engen. En op die groot halfmaanbrug naby die wegspringplek: GOOD YEAR, in ʼn boog van groteske wit letters uitgespel.

Agter die draadheinings, reg rondom die renbaan, versamel die mense, sommige mans reeds met kaal bolywe en ʼn blik bier in die hand. Ek het gekyk na die bebaarde brekers, en die een met die wit pet, die wortelrooi baard en lang hare, sy maag drillendvet en rond. Hy dra ʼn swart moulose blinkleerbaadjie. Ek het hom nog nie voorheen gesien nie. Na soveel jare ken jy mos al die karakters wat hier uithang. Die brekers is luidrugtig. Die drank vloei tussen hulle.

“Teen vanmiddag is ’n hulle gaar,” sê ek vir dokter Brown langs my en beduie na die spul Vikings.

Hy lag: “En vandag, gaan die testosteroon weer vloei!”

Ek verstaan nie wat Brown bedoel nie. Ek vra versigtig: “Hoekom testosteroon?”

“Hoë-oktaan brandstof!” sê hy en glimlag af na my toe, ”Sommige karre loop mos daarop, soos daai modified sedan met die V8-enjin wat jou pa het! Nice karre, en hulle maak ʼn helse geraas!”

“Geraas?” vra ek, “Wel, dis hoekom hulle omtrent 260 kilometer per uur op die agterste pylvak kan haal!”

Ek dink weer aan Pa se kar, ʼn streamline ysterperd wat die vuur so agterlangs uitspoeg. Die kragstuur en kolossale remme van koolvesel. Om die draaie kan jy die rubber ruik, sien hoe stukkies van die slicks afskiet! Soms het ʼn buffer losgekom, maar ry het Pa like hell voortgery, al sleep die stuk metaal agterna. Ek onthou, vroeër het ek graag die gras, klippies en die teerstukkies uit die gladde loopvlak van die bande gegrawe.

George het uit die ambulans geklim en kom na ons toe. Ek staan tussen George en dokter Reitz. Langs Reitz staan Brown. Ons kyk almal vorentoe, na die Good Yearbrug in die verte. Ek voel hoe George se hand met my rug op en af streel, die holte in my nek saggies masseer. My gesig begin gloei. Ek luister na hulle gesprekke terwyl ons wag vir die eerste wedren van die Stannic’s om te begin. Pa sal eers in die vierde wedren wees.

 George skuif sy hand onder my hemp in. Die aanraking van sy vingerpunte teen my kaal rug laat ʼn rilling deur my gaan. Ek druk met my heup styf teen hom. Sy hand gly gemaklik om my lyf tot voor by my naeltjie. Vinnig en ongemerk raak hy aan my oop tepels. Ek ruk effens vorentoe. Onwillekeurig. Hy onttrek skielik en staan ʼn tree weg van my. Ek kyk na hom, glimlag terug in sy gesig. Die wind rimpel deur sy hare – hulle waai op nes die oranje vlae.

Die karre dreun verby soos hulle die enjins begin opwarm. George draai weer om na dokter Reitz toe. “Ek wonder wat maak van jou ʼn goeie renjaer? Wat dink jy?” vra hy.

“Man, daar is drie dinge wat jy nodig het om ʼn renjaer te word,” sê dokter Reitz, “Eerstens het jy ʼn goeie enjin nodig wat kan asemhaal, jy het goeie laeprofielbande nodig en laastens het jy ʼn paar moerse balls nodig!”

Hulle lag so hard, dat ek sommer ’n ent wegstap. Pa het seker balls, ja, dink ek toe. Maar hy het geloof ook. Krag van Bo, niks anders nie. En eendag, dit weet ek nou al, sal ek in sy voetspore volg. Sonder balls!

Ek stap tot naby die karre se afloopplek waar dit opgevul is met sand en gruis. En glo met perskepitte ook. Ek soek die perskepitte, grawe rond. Ek hoor hoe die vlagbeampte teen die klein stukkie swart muur vir my skree. Hy waai sommer die blou vlag vir my. Wat dink hy doen hy? Ek is nie Villeneuve nie. Hy beduie ek moet teruggaan. “Die karre gaan begin!” skree hy, “Hulle staan al op die dummy grid!”.

Ek stap terug na die mediese ouens toe. Ek gaan sit op my hurke, leun met my rug teen die swart tyres, voel hoe die zip van my jeans in my maag indruk. Ons wag. Gespanne. George is weer terug in die ambulans, slaggereed vir enige ongeluk. Dan hoor ek hoe die karre opref, brullend begin beur. Skielik is die lug vol elektrisiteit.

Onder die Good Yearbrug sien ek hulle verwoed aankom. Soos ʼn bankvas skool van blink sardientjies pyl hulle af op Continental Corner. My hart klop vinniger. Die spoed is altyd ysingwekkend, ek kan dit steeds nie gewoond raak nie. My ore dreun. Die lig splinter. Die karre gly om die draai. ʼn Prisma van kleure skeur voor ons verby.

Ek gaan lê plat op die gras, kyk hoe die linkeragterwiele oplig om die draai. Regs begin die een kar beheer verloor en tol van die pad af. Die firebakkie pyl op hom af, maar die jaer het reeds beduie alles is in orde en swenk terug in die baan in.

“Met die vierde wedren kom jy na my toe,” onthou ek George se woorde.

Vandag, vir die eerste keer, gaan ek nie na Pa kyk nie. Nie langs die baan staan en hom skreeuend aanmoedig nie. Ek kyk om na George waar hy agter die glimmende voorruit sit. Agter die stuurwiel. Ek waai vir hom. Hy sien my en waai deur die oop venster terug. Die eerste skerp reuke van olie en teer vul my longe. Tussen die karavane in die verte warrel die grys rookkolomme van braaivleisvure. Ek hoor die brekers skreeu en lag.

In die tweede wedren word ʼn baanbeampte raakgery. Ons hardloop almal na die ambulans toe, jaag uit na die ongelukstoneel toe. Die wedren word tydelik gestop. Die man het baie seergekry – die helikopter neem hom hospitaal toe. Miskien maak hy dit. Miskien nie.

In die derde wedren jaag die Superbikes. Ek is gek oor hulle. Ek staan en kyk gehipnotiseerd na die sierlike bewegings as die ystermeeue Continental Corner vat. Eerder vat die draai vir hulle! Die ouens hang halfpad van die sitplekke af, gesuspendeer in die lug, die knieë skuur rakelings oor die teeroppervlakte. Die dreuning is vlymskerp en sny deur my lyf. My hart tril van opwinding. Ek voel die adrenalien deur my pomp en ek kyk weer na George in die ambulans.

Ná die bikes, nét ná die bikes, sal ek na hom toe gaan.

Ek draai om en kyk hoe vlieg die blikmeeue in die buitebaan voor ons verby. Hulle is so weerloos, dink ek weer. Pa het ten minste die rolraam van staal en pype om hom. En ja, die blusser. Toe die fietse verby is met die laaste rondte, sien ek weer die sirkels oor die teerblad lê. Elke sirkel ʼn perfekte doughnut wat die wenner van die dag voor die skare kom maak. Dis die een oomblik wat ek nooit mis nie – die voorwiel stil en die agterwiel wat brullend in die rondte skuur oor die teer. Die dikwit rookwolk waarin die fiets dan feitlik heeltemal verdwyn en dan jaag die wenner uit die ingebrande sirkel uit,  lig sy voorwiel hoog op en die mense juig, word stapelgek van vreugde. A, die groot manlike ego, omhoog, wuiwend vir die skare. Sy ronde stempel getatoeëer op teer!

Die vierde wedren begin.

 Pa.

Eers die rolling start. En ek wag.

Ek wag liewer tot die karre hoëspoed aankom, knersend die eerste draai gevat het. Ek sien hoe sit hulle verbete op mekaar se gatte. Hulle gons soos ʼn swerm bye verby. Stukkies rubber splinter van die breë bande af. My oë soek na Pa. Ek spot hom in die tweede posisie. Ek druk my ore effens toe. ’n Kar tol, reg in die middel van die baan, swaai sy gatkant na vorentoe. Die vlagman waai twee geel vlae tegelyk. Toe is die eerste karre eenkeer om en vleg vernuftig om die stilstaande kar in die middel.

“Hoekom trek hy nie af nie?” vra ek vir dokter Brown..

“Die man is bedonderd,” sê hy. “Maar miskien kry hy nie kans nie.”

Ek moenie tyd mors nie. Ek trek my tekkies uit, haal die pet af en sit dit in die holte van die opgestapelde tyres. Ek loop na die ambulans toe, klim voor langs George in. Sy hand is meteens onder my hemp in. Hy frommel my tepels tussen sy vingers. Hy maak die knoop van my jeans los, streel tussen my bene. My wange word warm.

“Jy is ʼn moerse girl!” fluister hy vinnig in my oor en kyk weer vorentoe. Die ander sien ons nie. Hulle kyk na die karre, draai soos marionette om, heen en weer, eers na die eerste draai toe en dan na die baan agter die tyres.

 “Kom!”, sê George, “Gou! Gaan klim solank agterin. Ek kom nou.”

Ek skuif vinnig van die sitplek af, maak die deur weer toe. Ek kyk of die ander my sien. Niemand kyk nie. Ek klim vinnig in die agterste kajuit in. Ek hoor hoe George die deur toeskuif en sluit.

Hy stroop my skoene en jeans af. Toe die broekie. Ek gaan lê op die smal hospitaalbed teen die een kant. Hy vou my soos ʼn knipmes oop.

Ek hoor hoe dreun die motors verby, die dak van die ambulans tril liggies.

Hy is oop voor en ek vat aan hom. Hy is stokstyf. My duim gly oor die gladde punt.

My hart klop vinniger.

Ek voel hom in my opstoot en my heupe lig.

“Jy maak my fokken mal!” roep hy uit.

Ek beur en gly teen hom. Sy asem jaag langs my nek af, dreun teen my bors, ruk in my ore. My bene vou krampagtig om sy lyf.

George maak ritmiese heupbewegings, swaai heen en weer soos die karre as hulle die wiele voor die renne opwarm. Ons vat nie die draaie nie, die draaie vat ons, stoot ons voort teen ʼn hartstogtelike spoed, gooi ons uit op die pylvak, ruk ons terug van die skouertjies op die draaie. My ore is ʼn dolle dreuning, vinniger, aanmekaar, aanmekaar, my asem jaag.

Ek hoor die skare gil. Skerp soos metaal. En weer en weer en…Ek kyk op na die dak van die ambulans. Ek sien splinters blou en silwer vuurwerk wat die dak afstroop. Spirale van rooiwarm draad. Verblindend.

Ek sien dit nog voordat ek die slag hoor, voordat George se liggaam soos ʼn lappop van my af wegskiet, voordat my lyf oopskeur en die bloed deur my vingers stroom. Ek sien die helse vlammegloed oopbars in ʼn prisma van kleurtonge deur die lug, ek sien dit net voordat my mond gaap, my kop agteroor tussen staal knak.

Ek sien dit voordat ek die slag hoor, voordat Pa se gesig reg oorkant my neerval, die helmet teen sy skouer ingedruk, sy een oog op die wang gesper en oop vir krag, krag van Bo.

Toe het die dag swart ingetol, dieper ingevou, en stil, al hoe stiller in my bors bly dreun.

—-

(Hierdie kortverhaal is ook verwerk na die radiodrama Die Vierde Wedren, wat deur RSG uitgesaai is.)

-Marlise Joubert-

Ek vermoed dit in die afgewaterde kleure van die lug, die voue van stiltes tussen die Bolandse berge. Die hitte van ʼn someraand wat die dakke laat kraak en krimp en in die tuine wat roep na reën.  Ek vermoed dit in die laaste rooi snawels van aarbeie langs die wingerdland wat mettertyd sal plek maak vir ʼn sagte hand vol herfs.

Enige tyd, van nou af sal Pietjan terugkom.

Soos die liefde terugkeer met herhaling, in watter gedaante ook al, so sal Pietjan altyd terugkom met sy flappende stert, sy bekkie karmosyn – al swiepende en vrolik met ʼn vaartbelynde lyfie.

Louis, my ‘geveerde’ eggenoot en meeloper, se studeerkamer sal die mikpunt en eindpunt van sy lang reis wees. Hy sal weer priesterlik voor sy geliefde spieëltjie aan die buitekant van die venster gaan sit op die draadhanger wat Louis daar aangeknoop het vir sy vryery. O hy sal sy spieëlbeeld met hoë geskal verwelkom, sy moëe vlerke uitskud en sy fyn taalkonstruksies ure aaneen teen die ruite aanfluit.

Sy klein kraalogies sal om die spieëltjie se rand na binne loer, en iets van die bekende figure wat hom dophou verstaan. Hy sal weer na sy geliefde klaviermusiek kan luister. Saam die note soos lang silwer kettinkies uit sy keel laat gorrel. En dan sal hy die hopie saad onder die sierwingerd gaan soek. Hy sal moeg wees, bittermoeg, want hy het ver en lank gereis.

Pietjan is ons koningrooibekkie wat besluit het hierdie huis, hierdie egpaar en hierdie deurmekaartuin waar ʼn wilgerboom, rankers en sierwingerd ineengestrengel loop is die beste en enigste habitat vir hom. Hier wil hy koning van die werf wees. Dis geen opgemaakte storie dié nie. Kom kyk maar self. Vir maande aaneen woon hy tussen die katedrale van knoetserige takke, sing en pik hy aan die spieëltjie en luister alte graag met ʼn skewe koppie na sy geliefde klaviermusiek van Chopin en Schumann. Vlieg dan kort-kort soos ʼn blink straler op die ander gevogeltes af na die vloersaad op die stoep en verwilder almal summier. Die duiwe sal ente wegvlug. En vinke, mossies, wewers en glasogies gee vinnig pad as Pietjan aangejet kom. Pietjan het eerstereg op die koningsmaal. Elke ander geveerde swernoot verjaag hy met mening. Hy het selfs gewaag om die tarentale eenkeer te bestorm, en toe hulle ongestoord aangaan om pitte op te pik, het hy vieserig op ʼn takkie bokant hulle gaan sit en hulle dopgehou. Of dalk om hulle te irriteer. Mens weet ook mos nie aldag wat hy hulle alles met vogelvloeke sou toesnou nie.

Soos die somer verdiep word Pietjan se saadvretersnaweltjie al hoe rooier, die wit pens steek al hoe meer af teen sy swart koppie en rug. Hy word kordaat en spoggerig in sy manelpakkie. Hy koggel onophoudelik. Hamer al hoe harder op die koorsige klaviertjie in sy keel.

Ons is verlief vir Pietjan. En hy op ons. Maar einde Oktober verdwyn Pietjan soos ʼn groot speld. Ons vermoed hy reis die binneland in. Ons weet nie regtig nie. Maar dan gaan soek hy natuurlik ʼn wyfie om amoreuse vlerkpassies bokant haar uit te voer. Ons gun hom dit van harte. Hy sal, soos gebruiklik glo,  intiem saamsweer met die wyfie om hulle eiertjies in die neste van  rooibeksysies te gaan lê. Soms by klopkloppies, frette en langstertjies. Rooibekwyfie sal ewe parmantig ook een sysie-eier verwyder om plek te maak vir haar eie broeisel! Die kuikentjies word dan sommer so saam met die klein sysies grootgemaak. Miskien ʼn lekker veelrassige onderdak vir almal?

Ons koninkie bly vir etlike maande weg. Die spieël word dof, die blare begin verlep in die somerhitte. Ons begin na Pietjan te verlang, soos mens na liefde kan verlang. Ons mis sy geselse teen die ruit, sy swiepende klein lyfie tussen die takke deur, sy dominerende houvas op die saad.

Louis het hierdie mooi gedig oor onse Pietjan geskryf na die eerste verdwyning:

Spieëlmaats

Telkens die koningrooibekkie

se geflitter voor jou studeerkamerruit -

die elegante getjirp waarmee hy

sy trae refleksie buitentoe roep. En jy

plaas ʼn spieël teen die glas vir hom,

met ʼn voetstuk van draad daarby

om knus-intiem in skerper fokus

by ʼn spieëlmaat die dae kop-in-mus

te verbly. Maar vanoggend is daar

net ʼn mossie se dom geboggel

by jou ruit: op en af, ure aaneen, op

en af, spring, spring, die waggelende

potsierlikheid. Om jou liefbekkie

waarskynlik elders heen

te verwilder.

Dan kom hy terug, na al die omswerwinge. Altyd weer alleen. Hy het sekerlik nog nie die regte wyfie raakgeloop nie, dink ons dan. Anders sou hy haar mos saamgebring het? Dit neem etlike weke voordat hy herstel. Geleidelik word die bekkie weer aarbeirooi, begin die stert langer groei. Word sy kleure vlymskerp en patrolleer hy sy gebied met kwetterende passie.

Ek wonder of die Franse komponis, Messiaen, wat ʼn lewenslange fassinasie gehad het met voëlgeluide en dit in sy musiek verwerk het [soos Réveil des oiseaux], miskien, net miskien ook van die koningrooibekkie se mooi keelklanke sou kennis neem? Messiaen troos… “In my hours of gloom, when I am suddenly aware of my own futility . . . what is left to me, but to seek out the true, lost face of music somewhere off in the forest, in the fields, in the mountains or on the seashore, among the birds.” 

En miskien is dit ook wat die liefde is, iets soos die verlore gesig van musiek, iewers in ʼn tuin waar ʼn koningrooibekkie hom wil tuismaak. Wat jy na kan luister. En verwelkom.

(Agterstoep, rr, 2.2011)